Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) nói chung và từ Liên minh châu Âu (EU) nói riêng là một trong những ưu tiên của Chiến lược phát triển đối ngoại của Việt Nam. Bởi EU là nhà đầu tư lớn, có trình độ công nghệ cao và là đối tác kinh tế quan trọng của Việt Nam, nhất là trong bối cảnh nước ta đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
1. CHLB Đức
Đầu tư nước ngoài vào Đức tăng mạnh trong năm 2022: Bất chấp những bất ổn kinh tế sau cuộc chiến của Nga với Ukraine, năm 2022 là một năm kỷ lục đối với việc mở rộng kinh doanh quốc tế vào Đức. Mỹ và Anh thời hậu Brexit đã thúc đẩy mức FDI chưa từng có vào Đức trong năm qua. Quyết định của Intel về việc xây dựng các cơ sở sản xuất megafab mới ở Magdeburg chiếm 17 tỷ EUR. Nhưng ngay cả khi khoản đầu tư khổng lồ đó chưa được tính, FDI vào Đức vẫn là 8,3 tỷ EUR trong năm 2022, tăng đáng kể so với mức 7 tỷ vào năm 2021. Xét về số lượng tuyệt đối các dự án mở rộng kinh doanh, tình hình gần như ổn định ở mức 1.783 dự án (giảm 23 dự án so với năm 2021). Thêm 10% công ty Mỹ (tổng cộng 279 dự án) đã chọn thiết lập cơ sở tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đưa Mỹ trở thành quốc gia cung cấp FDI hàng đầu vào Đức. FDI từ Thụy Sĩ đứng thứ hai giảm nhẹ trong khi FDI từ Anh (170 dự án) tăng 21%, đứng thứ ba trong danh sách. Các lĩnh vực chính thu hút FDI vào Đức là chất bán dẫn, năng lượng sạch, số hóa, logistics và dịch vụ. (Nguồn: GTAI).
Suy thoái kinh tế ở Đức và nguyên nhân: Giới phân tích lo ngại kinh tế Đức có thể trở thành “con cừu đen của Châu Âu” khi rơi vào suy thoái trong quý đầu tiên của năm 2023. Như vậy, đây là Quý thứ 2 liên tiếp kinh tế Đức suy thoái. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Đức đã giảm 0,3% trong khoảng thời gian từ tháng 1-3/2023 sau khi giảm 0,5% trong khoảng thời gian từ tháng 10-12/2022. Đây là đợt suy thoái kinh tế trở lại lần đầu tiên kể từ sự sụt giảm GDP trong quý I và quý II năm 2020, khi đại dịch Covid-19 bắt đầu hoành hành. Lạm phát vẫn ở mức rất cao hơn 7,2% trong tháng 4, mặc dù đã giảm dần. Nguyên nhân chính thúc đẩy giá tăng ở Đức là cuộc chiến ở Ukraine. Ngành công nghiệp của Đức, từ lâu phụ thuộc vào khí đốt giá rẻ của Nga. Nguồn cung bị cắt và giá cả tăng vọt. Suy thoái kinh tế là hệ quả trực tiếp của làm phát cao và mất sức mua của người dân. Tuy nhiên, chính phủ Đức vẫn lạc quan với dự báo tăng trưởng 0,4% vào năm 2023. (Nguồn: Euronews và AFP).
Deutsche Bahn ra mắt dịch vụ đưa đón điện tử tự lái ở thành phố Darmstadt: Deutsche Bahn (Tập đoàn đường sắt Đức-DB) đang lên kế hoạch triển khai xe đưa đón điện tử hoàn toàn tự động đầu tiên ở Đức từ tháng 5/2023. Xe đưa đón không người lái theo yêu cầu sẽ được sử dụng cho mục đích giao thông công cộng ở trung tâm thành phố Darmstadt như một bước đầu tiên trong dự án đã được lên kế hoạch trong hai năm. Sáu phương tiện bổ sung sẽ được bố trí trong thành phố, với tám xe con thoi đặt tại Offenbach. Dự án do DB, Hiệp hội giao thông vùng Rhein-Main và các đối tác địa phương Heag Mobilo và Hiệp hội giao thông Offenbach chủ trì. Theo DB, dự án là một cột mốc quan trọng trong giao thông địa phương và là cơ hội lớn để thúc đẩy cuộc cách mạng di chuyển ở các vùng nông thôn. Dự án, trong hai năm lập kế hoạch, đã nhận được 4 triệu EUR tài trợ từ Bộ Giao thông Vận tải Đức. (Nguồn: GTAI)
Bosch huy động trái phiếu lớn nhất trong lịch sử của Tập đoàn với 4,5 tỷ euro: Nhà cung cấp ô tô lớn nhất thế giới đang huy động tiền mới cho các khoản đầu tư của mình bằng đợt phát hành trái phiếu trị giá hàng tỷ đô la. Lần đầu tiên kể từ năm 2014, Bosch lại phát hành trái phiếu và đang tự chuẩn bị cho cuộc cạnh tranh khốc liệt về công nghệ trong tương lai. Với giá trị 4,5 tỷ euro, Bosch đã đưa ra một lượng trái phiếu lớn nhất trong lịch sử hơn 137 năm của công ty. “Với việc phát hành trái phiếu, chúng tôi đang mở rộng khả năng tài chính của mình để có thể tài trợ cho các khoản đầu tư trả trước cho tương lai hoặc mua lại”, Giám đốc tài chính Bosch Markus Forschner cho biết. Bất chấp những điều kiện đầy thách thức, Bosch muốn tăng đáng kể tốc độ tăng trưởng và đảm bảo sự phát triển mạnh mẽ hơn nữa. để chuẩn bị cho cuộc cạnh tranh khốc liệt trong lĩnh vực xe điện và số hóa. (Theo Buchenau, Martin-W.)
Cơ sở hạ tầng sạc xe điện của Đức tăng 35% năm 2022: Cơ sở hạ tầng sạc xe điện đã phát triển với tốc độ cao tại Đức vào năm 2022, với số lượng điểm sạc công cộng tăng 35% lên hơn 80.500. Công suất sạc lắp đặt đã ghi nhận mức tăng hơn 40% lên gần 2,5 GW – có khả năng phục vụ tới 2,5 triệu xe điện – theo hiệp hội ngành của Hiệp hội Công nghiệp Nước và Năng lượng Đức (BDEW). Công suất điểm sạc trung bình cũng đã tăng từ khoảng 20 kW lên 30 kW trong 5 năm qua, nghĩa là ô tô điện có thể được sạc nhanh hơn và được cung cấp nhiều hơn mỗi ngày. Đức đặt mục tiêu có 15 triệu phương tiện chở khách chạy bằng điện vào năm 2030. (Nguồn: GTAI)
2. Pháp
Hội nghị “Hãy chọn nước Pháp 2023”: Tổng thống Pháp, Emmanuel Macron đã tiếp hơn 200 lãnh đạo các Tập đoàn đa quốc gia hàng đầu trên thế giới tại Cung điện Versailles vào thứ Hai ngày 16/5/2023 tại hội nghị thường niên gặp gỡ các nhà đầu tư nước ngoài. Tại đây, hơn 400 cuộc gặp song phương giữa Tổng thống, các Bộ trưởng và nhà quản lý của các Tập đoàn để trao đổi về kế hoạch thành lập các cơ sở đầu tư tại Pháp.
Sự kiện có tên gọi “Hãy chọn nước Pháp” được tổ chức lần thứ 6 nhằm thảo luận việc triển khai các dự án FDI tại Pháp và quảng bá sức hấp dẫn của đất nước hình lục lăng. Tổng cộng hơn 13 tỷ euro vốn FDI đã được cam kết bởi hơn 20 Tập đoàn lớn trên thế giới có thể kể tên như: Ikea, Nokia, ProLogium, Pfizer… xác lập kỷ lục về thu hút FDI tại Pháp năm 2023 so với 10,8 tỷ năm 2022.
Năm nay, tất cả các lĩnh vực hoạt động đều được đại diện, cụ thể: công nghiệp (35 doanh nghiệp), phần mềm, dịch vụ công nghệ và viễn thông (24 doanh nghiệp), y tế (21), năng lượng tái tạo và môi trường (17), sản phẩm tiêu dùng (16), ô tô (13), và cuối cùng là tài chính (12). Các lĩnh vực như pin, quang điện, mỹ phẩm, dược phẩm, năng lượng…với 28 dự án được công bố và 8.000 việc làm được tạo ra. Hội nghị “Hãy chọn nước Pháp” khẳng định Pháp là quốc gia dẫn đầu châu Âu về thu hút FDI.
Trong số tất cả các dự án, hơn một nửa liên quan đến sản xuất thiết bị trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và giảm thiểu carbon. Chính quyền Tổng thống Macron chủ trương đẩy mạnh việc tái công nghiệp hóa nước Pháp, mà một trong các mũi nhọn là các ngành công nghiệp liên quan đến năng lượng tái tạo. Hai khoản đầu tư lớn trong lĩnh vực sản xuất pin ở vùng Hauts-de-France, với sự hiện diện của các nhà đầu tư XTC-Orano và ProLogium. Tập đoàn Trung Quốc XTC cùng với đối tác Pháp Orano có dự án xây dựng một nhà máy linh kiện và tái chế bình ắc quy trị giá 1,5 tỷ euro. Bên cạnh đó, nhà sản xuất Đài Loan ProLogium đã quyết định phân bổ 5,2 tỷ euro để thành lập một nhà máy sản xuất pin điện lớn. Ngoài ra, Holosolis, một Tập đoàn của Mỹ, sẽ lắp đặt một nhà máy sản xuất tế bào quang điện và mô-đun đầu tiên với khoản đầu tư trị giá 710 triệu euro.
Lĩnh vực thu hút FDI đứng thứ hai được xác lập bởi các dự án sáng tạo do Ikea dẫn đầu (906 triệu euro đầu tư từ năm 2023 đến 2026 vào thị trường Pháp), Knauf, nhà sản xuất vật liệu xây dựng hàng đầu của Đức (100 triệu euro), HeidelbergCement và Velux .
Tiếp theo là lĩnh vực y tế, dược phẩm, nơi có nhiều dự án hỗ trợ chiến lược của Pháp nhằm đổi mới và cải thiện chất lượng cũng như khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc cho bệnh nhân châu Âu. Tập đoàn Pfizer cam kết có kế hoạch bơm hơn 500 triệu euro vào Pháp từ năm 2023 đến năm 2026, đặc biệt là trong lĩnh vực ung thư, thuốc kháng vi-rút và bao vỉ thuốc. Phòng thí nghiệm GSK (Vương quốc Anh) công bố khoản đầu tư gần 400 triệu euro vào công nghiệp và R&D tại Pháp.
Trong lĩnh vực công nghệ, các hãng nước ngoài như Nokia, Accenture, Palantir, Morgan Stanley, không ngần ngại vung tiền để tận hệ sinh thái khởi nghiệp tại Pháp.
Công nghiệp sản xuất pin điện và xu hướng đầu tư của các nhà đầu tư Trung Quốc và Đài Loan tại Pháp và châu Âu : Các nhà sản xuất bình ắc quy Trung Quốc và Đài Loan đang ngày càng gia tăng mạnh mẽ các khoản đầu tư vào châu Âu. Các quốc gia Pháp, Đức, Anh và Hungary là những điểm đến cho làn sóng đầu tư này.
Nhà sản xuất pin Đài Loan ProLogium Technology đã chọn Pháp thay vì các quốc gia châu Âu khác để đầu tư số tiền lên tới 5,2 tỉ Euro (5,7 tỉ USD) vào nhà máy sản xuất thế hệ pin mới cho xe điện. Nhà máy dự kiến được đặt tại cảng Dunkerque ở miền bắc nước Pháp và dự kiến đi vào hoạt động vào cuối năm 2026. Dự kiến hoàn thành vào năm 2031, nhà máy sẽ có thể cung cấp pin cho khoảng 750.000 xe điện mỗi năm. Trước khi chọn nơi đặt nhà máy đầu tiên của mình, ProLogium đã khảo sát và đánh giá 90 địa điểm trên hàng chục quốc gia bao gồm Pháp, Đức, Hà Lan, Ba Lan và Vương quốc Anh. Dự án của ProLogium Technology sẽ là nhà máy pin xe điện thứ tư được xây dựng ở Pháp. Hai năm trước, tập đoàn Envision của Trung Quốc đã công bố dự án trị giá 2 tỉ Euro tại một nhà máy của Renault ở Douai. Stellantis, Mercedes-Benz và TotalEnergies SE cũng hợp tác cùng xây dựng một nhà máy khác cũng ở miền bắc nước Pháp.
Ngày 12/05/2023, tổng thống Emmanuel Macron thông báo dự án liên doanh giữa tập đoàn Trung Quốc XTC với hãng Pháp Orano để sản xuất linh kiện và tái chế bình điện tại Dunkerque, miền bắc nước Pháp. Tổng trị giá đầu tư là 1,5 tỷ euro, dự kiến sản xuất bình ắc quy cho 100.000 xe hơi điện của châu Âu mỗi năm.
CATL, tập đoàn số một thế giới về sản xuất ắc quy vào tháng 12/2022 đã đầu tư nhà máy tại Đức để phục vụ nguồn cung cho hai khách hàng quan trọng là BMW và Volkswagen. Envision, một tên tuổi lớn khác của Trung Quốc, không che giấu tham vọng xem «châu Âu là bàn đạp để chinh phục 15 % thị phần thế giới từ nay đến 2026 ». Ngoài kế hoạch liên doanh giữa XTC và Orano tại Pháp, ít nhất ba kế hoạch đầu tư khác của Trung Quốc đang trong giai đoạn nghiên cứu chuẩn bị đầu tư tại Pháp để phục vụ cho các nhà sản xuất ô tô của Pháp là Renault và Peugeot.
Theo báo cáo tháng 5/2023 của cơ quan tư vấn Rhodium Group (Mỹ) và viện nghiên cứu Merics (Đức), ba phần tư thị trường bình điện trên thế giới hiện do các đại tập đoàn Trung Quốc kiểm soát, với CATL đứng đầu bảng xếp hạng, hiện chiếm gần 35 % thị phần thế giới, trang bị bình ắc quy điện cho xe điện Trung Quốc, Citroen hay Peugeot của Pháp, Ford của Mỹ hay Kia của Hàn Quốc.
Dòng vốn đầu tư của các nhà sản xuất bình ắc quy điện của Trung Quốc đang hướng tới châu Âu một cách rõ rệt. Trong năm 2022, tính riêng đầu tư vào các hãng sản xuất bình bình điện cho ô tô điện chiếm gần 60 % tổng đầu tư trực tiếp Trung Quốc vào Châu Âu, chủ yếu là các quốc gia Anh, Pháp, Đức và Hungary. Tổng cộng từ 2018 đến nay, Trung Quốc đã bơm hơn 17 tỷ euro vào nền công nghiệp sản xuất bình điện châu Âu với mục đích « chiếm ít nhất 20 % thị phần trên toàn châu lục này trước ngưỡng 2030 ».
