(FDI Việt Nam) – Dù lãi suất giảm sâu từ cuối tháng 2, tiền gửi ngân hàng vẫn tăng kỷ lục. Điều này cho thấy sự ổn định, tính thanh khoản vượt trội của kênh gửi tiết kiệm vẫn là ưu tiên hàng đầu, khi các kênh đầu tư thay thế trên thị trường chưa đủ sức hấp dẫn để “hút” vốn.
Từ cuối tháng 2, theo chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, 29 ngân hàng đã đồng loạt điều chỉnh giảm lãi suất huy động từ 0,1% đến 1,05%/năm. Điều này khiến mức lãi suất 6%/năm trở nên hiếm hoi trên thị trường.
Hiện tại, Vikki Bank (trước đây là DongA Bank) là ngân hàng duy nhất duy trì mức lãi suất 6%/năm cho kỳ hạn 12 tháng. Đối với các ngân hàng khác, để được hưởng mức lãi suất từ 6%/năm trở lên, khách hàng cần gửi tiền với kỳ hạn dài hơn. Mức lãi suất phổ biến cho kỳ hạn 12 tháng trên thị trường hiện dao động từ 5,1% đến 5,6%/năm.
11,4 triệu tỷ đồng tiền gửi ngân hàng quý đầu năm
Trong năm 2023 và 2024, các ngân hàng thương mại liên tục điều chỉnh tăng lãi suất huy động nhằm thu hút dòng tiền gửi. Bước sang đầu năm 2025, xu hướng tăng lãi suất vẫn tiếp diễn trong hai tháng đầu năm khi nhiều ngân hàng tiếp tục điều chỉnh tăng nhẹ.
Tuy nhiên, khi áp lực lạm phát dần được kiểm soát và chính sách tiền tệ có dấu hiệu nới lỏng, các ngân hàng bắt đầu chuyển sang giảm lãi suất huy động. Theo đánh giá từ các công ty chứng khoán, động thái này nhằm tối ưu hóa chi phí vốn và tạo điều kiện thúc đẩy tín dụng tăng trưởng trở lại.
Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên trong gần một năm qua các ngân hàng đồng loạt hạ lãi suất, đánh dấu bước ngoặt trong xu hướng điều hành lãi suất. Việc điều chỉnh này diễn ra ngay sau khi Thủ tướng có chỉ đạo khẩn về việc thanh tra, kiểm tra tình trạng các nhà băng tăng mạnh lãi suất huy động trong thời gian gần đây.
Người đứng đầu Chính phủ đã yêu cầu xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm hoặc không chấp hành đúng chỉ đạo. Đặc biệt, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước được giao trách nhiệm xem xét và sử dụng các công cụ quản lý như hạn mức tăng trưởng tín dụng, thậm chí thu hồi giấy phép hoạt động đối với các tổ chức vi phạm, theo đúng quy định pháp luật.
Dù lãi suất có xu hướng giảm liên tục, dòng tiền gửi từ người dân vào hệ thống ngân hàng vẫn ghi nhận sự gia tăng mạnh mẽ. Theo số liệu mới nhất do Ngân hàng Nhà nước công bố, đến cuối tháng 2/2025, tổng tiền gửi của dân cư tại các tổ chức tín dụng đạt 7,366 triệu tỷ đồng – tăng 4,26% so với cuối năm 2024 và lập mức cao kỷ lục mới. So với tháng trước đó, lượng tiền gửi tăng thêm 178.000 tỷ đồng; còn so với cuối năm 2024, con số này tăng tới 301.000 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, báo cáo tài chính quý I/2025 của các ngân hàng cho thấy xu hướng tăng trưởng tích cực về tiền gửi. Phần lớn các ngân hàng ghi nhận lượng tiền gửi từ khách hàng tiếp tục tăng trong những tháng đầu năm. Tuy nhiên, vẫn có 5 ngân hàng ghi nhận mức sụt giảm tiền gửi là Vietcombank (giảm 0,4%), Techcombank (giảm 0,3%), TPBank (giảm 4%), ABBank (giảm 1,1%) và SeABank (giảm 4,9%).
Tất cả ngân hàng còn lại trên thị trường đều ghi nhận chỉ tiêu tiền gửi tăng. Dẫn đầu về số dư tiền gửi của khách hàng là các “ông lớn” quốc doanh với BIDV là quán quân với gần 2 triệu tỷ đồng, tiếp đó là VietinBank với 1,62 triệu tỷ đồng, Vietcombank đứng vị trí thứ 3 với hơn 1,5 triệu tỷ đồng.
Trong nhóm ngân hàng cổ phần, MB giữ vị trí dẫn đầu với hơn 722.000 tỷ đồng, tăng 1,2% so với cuối năm 2024. Tiếp đó là các ngân hàng Sacombank, VPBank, ACB, Techcombank, SHB… có số dư tiền gửi khách hàng trên 500.000 tỷ đồng.
Tính chung 27 ngân hàng, lượng tiền gửi của khách hàng đạt hơn 11,4 triệu tỷ đồng, tăng 2,4% trong 3 tháng đầu năm. Một số ngân hàng có mức tăng 2 chữ số gồm VPBank tăng 13,7%; Nam A Bank tăng 11,4%; KienlongBank tăng 11,8%…
Vì sao lãi suất thấp nhưng người dân vẫn chọn gửi tiền ngân hàng?
TS Châu Đình Linh, giảng viên Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, nhận định rằng định hướng chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước hiện nay là giữ mặt bằng lãi suất ở mức thấp, nhằm tạo điều kiện hỗ trợ cho doanh nghiệp và toàn nền kinh tế, nhất là sau hàng loạt biến động như đại dịch Covid-19, bão Yagi và gần đây là những căng thẳng thương mại toàn cầu. Từ định hướng này, các ngân hàng đã có sự điều chỉnh linh hoạt trong việc thiết lập lãi suất đầu vào.
Hiện nay, lãi suất tiết kiệm trên thị trường không đồng nhất, phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại sản phẩm, kỳ hạn gửi, cũng như quy mô từng ngân hàng. Các ngân hàng lớn với khả năng thanh khoản mạnh có xu hướng áp dụng mức lãi suất thấp hơn, trong khi các ngân hàng quy mô nhỏ hơn, gặp áp lực thanh khoản, thường đưa ra mức lãi suất cao hơn để thu hút người gửi tiền.
Theo TS Linh, lãi suất tiết kiệm hiện tại nhìn chung đang duy trì ở mức cơ bản và ổn định, tuy nhiên có sự phân hóa giữa các kỳ hạn. Cụ thể, lãi suất cho các kỳ hạn trung và dài hạn có xu hướng cao hơn so với các kỳ hạn ngắn, phản ánh chiến lược huy động vốn dài hạn của các tổ chức tín dụng.
Mặc dù lãi suất tiết kiệm truyền thống không ở mức cao, nhưng kênh này vẫn giữ được sức hút đối với người dân nhờ vào tính an toàn và khả năng bảo toàn vốn – yếu tố vẫn được nhiều người ưu tiên trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động.
Ông Linh cho rằng không ít người xem gửi tiết kiệm là một kênh tạm thời, chờ cơ hội đầu tư khác có tiềm năng sinh lời cao hơn xuất hiện. Tuy nhiên, theo ông, đây vẫn là kênh đầu tư an toàn trong bối cảnh các kênh đầu tư khác có rủi ro cao hoặc sinh lời chưa đủ hấp dẫn.
Ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, nhận định trong bối cảnh mặt bằng lãi suất huy động đã giảm mạnh và neo ở mức thấp, lượng tiền gửi của dân cư vào hệ thống ngân hàng vẫn liên tục tăng trưởng ổn định do ngân hàng vẫn được coi là điểm đến an toàn của phần đông người dân.
“Khi các thị trường đầu tư chính (bất động sản, chứng khoán, vàng, kinh doanh cá nhân…) đều có dấu hiệu thiếu ổn định, người dân có tâm lý ưu tiên an toàn vốn hơn lợi nhuận kỳ vọng. Hệ thống ngân hàng tại Việt Nam vẫn là nơi giữ tài sản an toàn, minh bạch và được bảo vệ bởi các chính sách kiểm soát rủi ro chặt chẽ từ Ngân hàng Nhà nước”, ông Huy nói.
Ông Huy cũng chỉ ra thêm, thị trường thiếu kênh đầu tư thay thế có sức hút thực sự.
Theo ông Huy, thị trường bất động sản hiện đang gặp nhiều rào cản đối với nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt là nhóm trung lưu và dưới trung lưu.
Giá bất động sản tại các đô thị lớn đã neo ở mức cao trong nhiều năm, khiến chi phí đầu tư cho mỗi sản phẩm thường rơi vào khoảng vài tỷ đến hàng chục tỷ đồng – một ngưỡng tài chính vượt khả năng tiếp cận của phần lớn người dân. Bên cạnh đó, thanh khoản thị trường vẫn ở mức thấp, thủ tục pháp lý còn chưa hoàn thiện và tâm lý người mua vẫn khá e dè, làm giảm sức hấp dẫn của kênh đầu tư này.
Đối với thị trường chứng khoán, mặc dù các chỉ số đã ghi nhận những cải thiện tích cực, dòng tiền vẫn mang tính thận trọng và thăm dò. Nhà đầu tư đang kỳ vọng vào những bước tiến rõ ràng trong quá trình nâng hạng thị trường, sự ổn định trong điều hành kinh tế vĩ mô và chất lượng quản trị doanh nghiệp niêm yết được nâng cao. Ngoài ra, lo ngại về các chính sách thuế đối ứng từ Mỹ đối với hàng hóa xuất xứ Việt Nam và các nước đang phát triển cũng đang ảnh hưởng đến tâm lý của nhà đầu tư trong nước và cả dòng vốn nước ngoài.
Đối với kênh đầu tư vàng và ngoại tệ, ông Huy đánh giá đây là những kênh phòng ngừa rủi ro hiệu quả, nhưng không quá lý tưởng cho mục tiêu sinh lời dài hạn. Giá vàng hiện ở mức cao kỷ lục và biến động mạnh, chủ yếu chịu tác động từ các yếu tố quốc tế. Trong khi đó, đầu tư vào ngoại tệ lại bị giới hạn bởi khung pháp lý và chính sách quản lý thị trường ngoại hối, đồng thời tiềm ẩn rủi ro về biến động tỷ giá.
Nên đầu tư vào kênh nào?
Ông Nguyễn Quang Huy nhận định thị trường vẫn có nhiều kênh đầu tư, song điểm yếu lớn là không có kênh nào đủ hấp dẫn rõ rệt về cả lợi suất, thanh khoản và độ an toàn.
Theo ông, bất động sản chỉ phù hợp với người có dòng vốn lớn và dài hạn. Tuy nhiên, vẫn có cơ hội cho những nhà đầu tư chuyên nghiệp săn tài sản có pháp lý rõ ràng, vị trí tốt, bị bán cắt lỗ trong giai đoạn hiện tại.
Trong khi đó, thị trường chứng khoán được đánh giá có tiềm năng trung – dài hạn, nhất là khi lộ trình nâng hạng thị trường được đẩy mạnh, giúp thu hút dòng vốn ngoại. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, yếu tố rủi ro từ căng thẳng thương mại – thuế quan và chính sách tài chính toàn cầu (đặc biệt là từ Mỹ) đang tạo ra tâm lý phòng thủ trên thị trường.
Các kênh gián tiếp khác như chứng chỉ quỹ, trái phiếu doanh nghiệp có bảo lãnh, hoặc đầu tư vào các quỹ bất động sản chuyên nghiệp cũng đang được cân nhắc, nhưng đòi hỏi nhà đầu tư hiểu biết sâu về sản phẩm và đơn vị phát hành.
Theo ông Huy, đối với những người có khẩu vị rủi ro thấp, việc tiếp tục duy trì tỷ trọng lớn trong tiết kiệm là lựa chọn phù hợp. Bên cạnh đó, họ có thể cân nhắc tham gia vào các sản phẩm tài chính an toàn như chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu doanh nghiệp thuộc nhóm đầu ngành, hoặc các quỹ mở trái phiếu – những kênh vừa đảm bảo tính thanh khoản, vừa mang lại mức sinh lời ổn định và ít rủi ro.
Đối với nhóm nhà đầu tư có tầm nhìn trung và dài hạn, đã có kinh nghiệm trên thị trường, ông Huy khuyến nghị nên bắt đầu tái cơ cấu danh mục đầu tư. Việc tận dụng các nhịp điều chỉnh của thị trường chứng khoán là cơ hội để giải ngân vào những cổ phiếu của doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, có lịch sử chia cổ tức đều đặn và hoạt động trong các lĩnh vực giàu tiềm năng theo xu hướng phát triển toàn cầu.
Cụ thể, những ngành như năng lượng tái tạo, chuyển đổi số, tài chính số, và sản xuất – xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao được đánh giá là có triển vọng tăng trưởng dài hạn và bền vững.
“Mặt bằng lãi suất hiện nay đã tiệm cận vùng đáy ngắn hạn, phản ánh chính sách tiền tệ nới lỏng có kiểm soát của Ngân hàng Nhà nước nhằm hỗ trợ tăng trưởng, trong khi vẫn phải đảm bảo ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát. Tuy nhiên, nếu tín dụng phục hồi mạnh trong nửa cuối năm, hoặc áp lực tỷ giá gia tăng do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trì hoãn giảm lãi suất, lãi suất tiết kiệm có thể điều chỉnh tăng nhẹ từ quý IV để cân bằng cung – cầu tiền tệ”, ông Huy nêu nhận định về xu hướng lãi suất.
Nguồn: Báo Dân trí
