(FDI Việt Nam) – Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sẽ được hưởng chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm khi vay vốn thực hiện dự án xanh, kinh tế tuần hoàn và áp dụng tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG).
Các dự án xanh và mô hình kinh tế tuần hoàn đang đứng trước nhiều cơ hội mới khi được Nhà nước triển khai hàng loạt cơ chế hỗ trợ, trong đó đáng chú ý là chính sách ưu đãi lãi suất 2%/năm.
Đây được kỳ vọng là công cụ tài chính thiết thực giúp doanh nghiệp tư nhân và hộ kinh doanh giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả hoạt động, đồng thời góp phần quan trọng vào quá trình chuyển đổi xanh, phát triển bền vững của nền kinh tế.
Tuy nhiên, nhìn lại thực tế triển khai các chính sách hỗ trợ lãi suất trước đây cho thấy vẫn còn tồn tại nhiều rào cản như thủ tục phức tạp, tiếp cận vốn khó khăn và thiếu hướng dẫn cụ thể. Những vấn đề này cần được sớm tháo gỡ để chính sách thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả như kỳ vọng.
THÊM NHIỀU CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ CHO CHUYỂN ĐỔI XANH
Theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh sẽ được hưởng ưu đãi lãi suất 2%/năm khi vay vốn đầu tư vào các dự án xanh, kinh tế tuần hoàn và triển khai khung tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội, quản trị).
Đây là chính sách tài chính quan trọng, mở ra nhiều cơ hội cho khu vực kinh tế tư nhân đẩy mạnh chuyển đổi xanh trong bối cảnh phát triển mới, đồng thời khuyến khích sự tham gia sâu hơn vào chiến lược tăng trưởng bền vững của quốc gia.
Ông Lim Dyi Chang, Giám đốc Khối Khách hàng Doanh nghiệp tại Ngân hàng UOB Việt Nam, nhận định rằng chính sách hỗ trợ lãi suất này là một bước tiến quan trọng. Theo ông, chính sách không chỉ thể hiện sự ghi nhận ESG như một xu hướng phát triển tất yếu, mà còn là động lực mạnh mẽ thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp chủ động theo đuổi chiến lược phát triển bền vững.
Việc hỗ trợ về lãi suất sẽ giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí vận hành, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng tốc trong quá trình tăng trưởng. Ông cũng nhấn mạnh, Việt Nam hiện có nhiều tiềm năng để phát triển các dự án xanh, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi kinh tế đang diễn ra mạnh mẽ.
Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn còn dè dặt do chi phí tuân thủ các tiêu chuẩn ESG tương đối cao, trong khi chính sách hỗ trợ hiện hành còn thiếu tính rõ ràng và cụ thể.
Đại diện ngân hàng cho biết, họ sẵn sàng cấp vốn cho các dự án xanh, song để triển khai hiệu quả, rất cần sự đồng hành từ phía cơ quan quản lý Nhà nước trong việc ban hành hướng dẫn chi tiết về cơ chế tín dụng xanh – từ bộ tiêu chí đánh giá, quy trình thẩm định đến quy chuẩn báo cáo, nhằm bảo đảm tính minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi cho cả ngân hàng và doanh nghiệp trong tiếp cận nguồn vốn.
Chia sẻ quan điểm này, ông Từ Tiến Phát, Tổng Giám đốc Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu (ACB), nhấn mạnh rằng chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm dành cho các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và áp dụng ESG là chủ trương rất đáng hoan nghênh, cần thiết để thúc đẩy khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển bền vững.
Hiện nay, nhiều ngân hàng tư nhân đã chủ động triển khai các gói tín dụng ưu đãi, vốn xanh, cùng với việc huy động nguồn lực trong nước dồi dào để đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi xanh. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai vẫn gặp không ít rào cản – không chỉ từ phía ngân hàng mà còn từ chính doanh nghiệp và hộ kinh doanh, những đối tượng thụ hưởng chính sách.
Thực tế cho thấy, Việt Nam từng áp dụng hai đợt hỗ trợ lãi suất trước đó, nhưng hiệu quả chưa như kỳ vọng do thủ tục rườm rà, áp lực hậu kiểm cao, khiến cả ngân hàng lẫn doanh nghiệp đều e dè trong việc tham gia.
Theo ông Từ Tiến Phát, Tổng Giám đốc Ngân hàng ACB, chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm là cần thiết nhưng chưa đủ. Để chính sách đi vào thực tiễn một cách hiệu quả, cần có giải pháp đồng bộ, bao gồm: cắt giảm thủ tục hành chính, số hóa quy trình cấp tín dụng, và đặc biệt là xây dựng khung tín dụng xanh rõ ràng, minh bạch. Hiện các ngân hàng vẫn đang chờ hướng dẫn chi tiết từ các cơ quan chức năng để có thể sớm triển khai chính sách hỗ trợ này.
THÁO GỠ VƯỚNG MẮC TỪ CHÍNH SÁCH CŨ
Tại Việt Nam, chính sách hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp không phải là một cơ chế mới. Gần đây nhất, trong giai đoạn 2022–2023, Chính phủ đã triển khai chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm thông qua hệ thống ngân hàng thương mại, áp dụng cho các khoản vay của doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh. Chính sách này được ban hành theo Nghị quyết số 43/2022/QH15 của Quốc hội, thuộc chương trình chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm hỗ trợ phục hồi và phát triển kinh tế – xã hội.
Mặc dù đã có nhiều giải pháp được triển khai nhằm thúc đẩy chính sách, song hiệu quả thực tế của chương trình hỗ trợ lãi suất vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Trong giai đoạn 2022–2023, tỷ lệ giải ngân chỉ đạt khoảng 3,05% tổng quy mô gói hỗ trợ, cho thấy khoảng cách lớn giữa chính sách trên giấy và thực tiễn áp dụng.
Nguyên nhân đến từ cả hai phía. Về phía người thụ hưởng, dù đủ điều kiện ưu đãi, nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh vẫn lo ngại các yêu cầu hậu kiểm, thủ tục phức tạp nên không mặn mà tiếp cận vốn. Trong khi đó, các ngân hàng thương mại lại gặp khó khăn trong việc xác định tiêu chí “khả năng phục hồi” của khách hàng theo quy định, khiến quy trình thẩm định và phê duyệt bị kéo dài hoặc trì hoãn.
Kết quả hạn chế này làm dấy lên nhiều lo ngại về tính khả thi của chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm đối với các doanh nghiệp vay vốn cho dự án xanh, nếu không có cải tiến kịp thời về cơ chế, tiêu chí và quy trình triển khai.
Ở góc độ chuyên gia tài chính, Tiến sĩ Cấn Văn Lực nhận định rằng việc triển khai chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho các dự án xanh là một cơ hội lớn cho khu vực kinh tế tư nhân. So với gói hỗ trợ lãi suất trong thời kỳ COVID-19, lần này cơ chế đã được thiết kế minh bạch và rõ ràng hơn, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận.
Theo ông, nguồn vốn hỗ trợ sẽ chủ yếu đến từ ngân sách Nhà nước, kết hợp với các nguồn lực tài chính khác. Doanh nghiệp chỉ cần có dự án được xác nhận đạt tiêu chí “xanh” bởi tổ chức độc lập là có thể tiếp cận chính sách ưu đãi này. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả và tránh tiêu cực, việc triển khai cần bảo đảm tính minh bạch, công khai và ngăn chặn lợi ích nhóm.
Liên quan đến nội dung này, trong phần trả lời chất vấn tại kỳ họp Quốc hội diễn ra tuần qua, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cũng đã đưa ra một số giải pháp nhằm triển khai chính sách hỗ trợ lãi suất xanh một cách hiệu quả, thực chất và sát với nhu cầu thị trường.
Bộ Tài chính đã có báo cáo trình Chính phủ ban hành Nghị quyết 138/NQ-CP năm 2025 về kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị liên quan đến phát triển kinh tế tư nhân. Trong đó, chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm sẽ được triển khai theo hai kênh chính: thông qua hệ thống quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách và các ngân hàng thương mại.
Đáng chú ý, với kênh triển khai qua hệ thống ngân hàng thương mại, Bộ Tài chính sẽ phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước để xây dựng Nghị định hướng dẫn, theo hướng đổi mới phương thức hỗ trợ, nhằm khắc phục các bất cập từng tồn tại trong các chương trình phục hồi kinh tế trước đây.
Theo đó, Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng để quy định cụ thể, minh bạch về đối tượng thụ hưởng, điều kiện, quy trình, thủ tục, hướng tới sự đơn giản, thuận tiện và đảm bảo tính khả thi trong triển khai thực tế. Đồng thời, sẽ có cơ chế hỗ trợ các ngân hàng thương mại trong việc cung cấp tín dụng với mức lãi suất ưu đãi theo quy định.
Liên quan đến vấn đề này, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng cho biết, trong trường hợp vay vốn thông qua các ngân hàng thương mại, Ngân hàng Nhà nước sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính để ban hành hướng dẫn rõ ràng, khắc phục những vướng mắc từng xảy ra trong gói hỗ trợ lãi suất 2% thuộc chương trình phục hồi kinh tế trước đây.
Ngoài ra, Ngân hàng Nhà nước cũng đã có văn bản đề xuất gửi Bộ Tài chính, đề nghị xem xét lồng ghép chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp như một giải pháp bổ trợ để hỗ trợ các doanh nghiệp tiếp cận vốn vay theo đúng đối tượng của Nghị quyết 68.
Nguồn: Vietnam+
