(FDI Việt Nam) – Giữa bối cảnh kinh tế đầy biến động, hoạch định tài chính cá nhân hiệu quả không chỉ là “lá chắn” bảo vệ trước rủi ro mà còn là công cụ giúp tối ưu nguồn lực, sẵn sàng vượt qua mọi thách thức.
Biến động xã hội đẩy tài chính gia đình vào khủng hoảng
Theo số liệu mới nhất từ Cục Thống kê, khảo sát tình hình đời sống hộ dân cư trong tháng 1/2025 cho thấy dù 96% hộ gia đình đánh giá thu nhập giữ nguyên hoặc tăng lên, vẫn có tới 41,8% hộ gia đình gặp giảm thu nhập do thành viên mất việc hoặc tạm nghỉ việc.
Bên cạnh đó, các yếu tố như giá cả hàng hóa, dịch vụ leo thang đã ảnh hưởng đến 29,3% hộ gia đình, trong khi 2,4% chịu tác động tiêu cực từ thiên tai. Những biến động này cho thấy tầm quan trọng của việc hoạch định tài chính cá nhân nhằm giúp các hộ gia đình dự phòng rủi ro và ổn định cuộc sống.
Đặc biệt, từ cuối năm 2024, với chủ trương sắp xếp, tinh gọn bộ máy nhà nước, dự kiến giảm tối thiểu 20% công chức, viên chức hưởng lương ngân sách, khoảng 100.000 người sẽ bị ảnh hưởng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về hoạch định tài chính cá nhân, giúp nhiều người chủ động ứng phó với khó khăn, đảm bảo an ninh tài chính trong bối cảnh biến động.
Chia sẻ với Tạp chí Đầu tư Tài chính, ông Trần Mạnh Hà (47 tuổi), một công chức tại Hà Nội, cho biết việc thay đổi vị trí công tác từ cấp Vụ trưởng xuống cấp trưởng phòng sau quá trình sắp xếp tổ chức đã khiến ông đặc biệt quan tâm đến hoạch định tài chính cá nhân.
Mặc dù hiện tại ông vẫn nhận đủ lương và các chế độ theo cấp bậc cũ cho đến khi hết thời hạn, nhưng ông lo lắng về việc thu nhập, thưởng và các phụ cấp sẽ giảm đáng kể trong tương lai. Điều này đòi hỏi ông phải cân nhắc lại kế hoạch tài chính để đảm bảo ổn định cuộc sống.
“Tổ chức sắp xếp thì phải tuân thủ chứ không còn cách nào khác. Hiện tôi đang khá lo lắng về tình hình tài chính của hai vợ chồng khi con trai thứ hai chỉ mới 5 tuổi”, ông Hà bộc bạch.
Bà Nguyễn Hương Bình (38 tuổi) ở huyện Văn Giang, Hưng Yên, hiện bán hàng online tại khu chung cư nhưng thu nhập bấp bênh. Chồng bà là viên chức nhà nước, dù mức lương không cao nhưng ổn định hàng tháng và có thêm khoản thưởng cuối năm. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, vợ chồng bà Bình ngày càng lo lắng về nguy cơ thu nhập ổn định này bị giảm sút hoặc mất đi. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc hoạch định tài chính cá nhân để chủ động ứng phó với những rủi ro bất ngờ trong cuộc sống.
“Hơn 40 tuổi cứ nghĩ như vậy là ổn định đến lúc nghỉ hưu, biến động như thế này cũng không lường trước được”, bà Bình tâm sự.
Bà Trần Thị Thanh Mai, cố vấn tài chính cấp cao FIDT, nhận định rằng những cú sốc kinh tế, biến động thị trường hay thay đổi chính sách bất ngờ từ nhà nước có thể tác động mạnh mẽ đến tài chính cá nhân và cuộc sống hàng ngày. Bên cạnh đó, các yếu tố ngoài tầm kiểm soát như thiên tai hay khủng hoảng toàn cầu, điển hình là đại dịch Covid-19, cũng làm gia tăng áp lực lên tài chính của nhiều hộ gia đình.
Điều đáng lo ngại, theo bà Thanh Mai, là dân trí tài chính tại Việt Nam vẫn còn ở mức thấp so với thế giới. Việc thiếu một kế hoạch hoạch định tài chính cá nhân toàn diện cả ngắn và dài hạn khiến nhiều gia đình rơi vào khủng hoảng tài chính, bất ổn tinh thần và kéo theo những hệ lụy về an sinh xã hội.
Dẫn chứng từ báo cáo “Sức khỏe ngành tài chính và ngân hàng khu vực châu Á – Thái Bình Dương” năm 2021 của Backbase, bà cho biết 50% người Việt không hoàn thành mục tiêu tài chính, 62% rơi vào tình trạng nợ nần chồng chất, 67% cảm thấy căng thẳng về tài chính, và 71% không biết tìm kiếm lời khuyên tài chính đáng tin cậy ở đâu.
Hoạch định tài chính cá nhân đóng vai trò quan trọng trong việc nhận diện và quản lý các rủi ro tài chính. Những rủi ro này có thể đến từ nhiều khía cạnh, bao gồm thu nhập (mất việc làm, giảm lương), chi tiêu bất thường (vượt mức chi tiêu, nợ nần chồng chất) và đầu tư (thiếu đa dạng hóa, đầu tư vào các dự án rủi ro cao).
Tuy nhiên, theo khảo sát của Backbase, nhiều người Việt vẫn gặp khó khăn trong việc tiết kiệm, lập kế hoạch hưu trí, quản lý nợ và chi tiêu cá nhân. Bối cảnh kinh tế xã hội biến động, kết hợp với hạn chế về kiến thức tài chính, khiến việc hoạch định tài chính cá nhân càng trở nên cấp thiết để giúp người Việt chủ động ứng phó với rủi ro và ổn định tài chính lâu dài.
Ứng phó với biến động, cần phải hoạch định tài chính cá nhân
Bà Trần Thị Thanh Mai nhấn mạnh rằng, trong bối cảnh xã hội, kinh tế, chính trị và chính sách tài chính biến động khó lường, việc hoạch định tài chính cá nhân toàn diện là yếu tố then chốt giúp mỗi cá nhân chủ động ứng phó. Một kế hoạch tài chính bài bản không chỉ đánh giá rủi ro và xây dựng các kịch bản ứng phó phù hợp mà còn định hướng mục tiêu tiết kiệm và đầu tư dựa trên khả năng tài chính thực tế.
“Không chỉ những người có tiền, có điều kiện mà chính những cá nhân chưa dư giả về tài chính thì càng cần thiết phải có kế hoạch tài chính”, bà Thanh Mai nhấn mạnh.
Theo bà Thanh Mai, hoạch định tài chính cá nhân bắt đầu bằng việc xác định rõ ràng các mục tiêu tài chính, từ ngắn hạn đến dài hạn. Những mục tiêu này có thể là mua sắm, thanh toán nợ ngắn hạn hoặc lớn hơn như mua nhà, đầu tư cho con cái và chuẩn bị cho hưu trí.
Sau khi đặt ra mục tiêu, bước quan trọng tiếp theo là lập ngân sách. Quá trình này bao gồm việc phân tích thu nhập và chi tiêu hiện tại, từ đó điều chỉnh hợp lý để tối ưu hóa dòng tiền. Một phương pháp phổ biến là quy tắc “50/30/20”, trong đó 50% thu nhập dành cho chi tiêu thiết yếu, 30% cho nhu cầu cá nhân và 20% cho tiết kiệm, đầu tư hoặc trả nợ.
Bên cạnh đó, việc thiết lập quỹ dự phòng là yếu tố không thể thiếu trong hoạch định tài chính cá nhân. Quỹ này giúp cá nhân chủ động đối phó với các tình huống khẩn cấp và giảm thiểu tác động của những biến động kinh tế bất ngờ đến cuộc sống gia đình.
Ngoài ra, bà Thanh Mai nhấn mạnh rằng việc theo dõi và giám sát tiến trình thực hiện kế hoạch là chìa khóa để duy trì hiệu quả dài lâu. Những điều chỉnh kịp thời sẽ giúp ứng phó linh hoạt với các thay đổi trên thị trường, đồng thời cho phép cá nhân nắm bắt tình hình tài chính một cách rõ ràng và chính xác.
Cuối cùng, sự hỗ trợ từ các chuyên gia tài chính là một phần quan trọng trong hoạch định tài chính cá nhân. Với kiến thức chuyên sâu và kinh nghiệm thực tiễn, các chuyên gia có thể đưa ra giải pháp tối ưu về đầu tư, quản lý tài sản, lập kế hoạch thừa kế và quản trị rủi ro, giúp cá nhân xây dựng một nền tảng tài chính vững chắc.
Nguồn: Vietnam Finance
