(FDI Việt Nam) – Cơn sốt tiền điện tử đang bùng nổ khi Bitcoin và nhiều đồng tiền số khác liên tục lập đỉnh giá mới trong những tháng qua. Mặc dù pháp luật Việt Nam chưa công nhận tiền điện tử là phương tiện thanh toán hợp pháp, nhưng thị trường vẫn sôi động với các hoạt động mua bán diễn ra mạnh mẽ.
Cơn sốt tiền điện tử hiện nay
Việt Nam đã trở thành một trong những thị trường sôi động nhất thế giới trong cơn sốt tiền điện tử những năm qua. Tuy nhiên, cùng với sự bùng nổ đó, không ít người đã rơi vào bẫy của những chiêu trò lừa đảo tinh vi, dẫn đến thiệt hại tài chính nghiêm trọng.
Kể từ sau khi Tổng thống Donald Trump tái đắc cử vào cuối tháng 11/2024 và đưa ra hàng loạt cam kết ủng hộ đối với tiền điện tử, thị trường này đã được tiếp thêm động lực, liên tục thiết lập những kỷ lục về giá. Chỉ trong tháng 12/2024, giá trị giao dịch của mỗi Bitcoin đã tăng khoảng 150%, liên tiếp chạm ngưỡng trên 100.000 USD, thúc đẩy làn sóng đầu tư sôi động trên toàn cầu, trong đó có Việt Nam.
Tuy nhiên, sự nhộn nhịp của thị trường tiền điện tử cũng kéo theo nguy cơ gia tăng các hoạt động lừa đảo trực tuyến. Tội phạm mạng lợi dụng điều này để tấn công nhiều đối tượng khác nhau, từ những nhà đầu tư đam mê tiền điện tử đến cả những người dùng phổ thông chỉ mới tìm hiểu về loại tài sản số này.
Những thủ đoạn lừa đảo tinh vi thông qua tiền điện tử
Trong báo cáo “Bitcoin lên Mặt trăng: Trump ủng hộ, kẻ lừa đảo trục lợi”, Cloudflare đã cảnh báo về một chiêu thức lừa đảo phổ biến nhưng vẫn khiến nhiều người sập bẫy: email giả mạo. Những email này được thiết kế tinh vi, mô phỏng gần như hoàn hảo giao diện của các thương hiệu lớn trong lĩnh vực tiền điện tử như Ledger hay Binance.
Không chỉ tạo cảm giác chuyên nghiệp, chúng còn khai thác yếu tố khẩn cấp, khiến người nhận vội vàng làm theo hướng dẫn mà không kịp xác minh. Chỉ cần một cú nhấp chuột bất cẩn, người dùng có thể vô tình tiết lộ thông tin quan trọng về tài khoản ví, tạo điều kiện cho kẻ gian đánh cắp tài sản kỹ thuật số.
Các đối tượng lừa đảo ngày càng tinh vi, thậm chí sử dụng kỹ thuật “chặn vùng địa lý” để ngăn chặn các tổ chức bảo mật phát hiện và phân tích những trang web giả mạo. Bằng cách này, các trang web độc hại chỉ hiển thị với những người dùng mà chúng đã nhắm đến từ trước, khiến quá trình điều tra và truy vết trở nên khó khăn hơn.
Một chiêu trò lừa đảo phổ biến khác thường nhắm vào những người mong muốn kiếm lợi nhuận cao là các trang web giả danh dịch vụ đầu tư tiền điện tử trên nền tảng đám mây. Chúng đưa ra những lời mời gọi hấp dẫn như cam kết lợi nhuận khủng, rủi ro thấp, khiến nhiều nhà đầu tư không ngần ngại nạp tiền.
Tuy nhiên, sau khi thu thập thông tin cá nhân và toàn bộ số tiền đầu tư, những kẻ lừa đảo sẽ nhanh chóng biến mất, để lại những tổn thất tài chính khó có thể thu hồi.
“Thị trường tiền số vốn đầy biến động, giá cả lên xuống thất thường khiến nhiều nhà đầu tư dễ rơi vào trạng thái FOMO (tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội). Nắm bắt tâm lý này, các nhóm tội phạm mạng đã liên tục giăng bẫy, dụ dỗ người dùng tham gia đầu tư vào những đồng tiền điện tử chưa rõ giá trị hoặc thậm chí hoàn toàn vô nghĩa, đánh trúng vào lòng tham và sự thiếu hiểu biết của nạn nhân”. Ông Vũ Ngọc Sơn, Trưởng Ban Công nghệ, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chia sẻ.
Không chỉ dừng lại ở việc lợi dụng sự phổ biến của tiền điện tử, tội phạm mạng còn tinh vi tạo ra những sàn giao dịch giả mạo. Người dùng dễ dàng rơi vào bẫy khi tin rằng mình đang thực hiện các giao dịch hợp pháp, trong khi thực tế toàn bộ quá trình mua bán chỉ diễn ra trên một hệ thống giả lập, không hề liên kết với thị trường thực. Đến khi nhận ra sự thật, toàn bộ số tiền đầu tư đã bị chiếm đoạt.
Theo ông Sơn, để tránh rủi ro, người dùng nên thận trọng kiểm tra tính pháp lý của các nền tảng giao dịch, chỉ thực hiện giao dịch trên các sàn uy tín và cảnh giác với những tin nhắn, email không rõ nguồn gốc.
Những chiêu trò lừa đảo trong lĩnh vực tài sản kỹ thuật số ngày càng tinh vi, liên tục thay đổi và khó lường hơn bao giờ hết. Kẻ gian thường lợi dụng các sự kiện nóng hổi, những chính sách mới liên quan đến công nghệ blockchain ở một quốc gia nào đó để dựng lên các câu chuyện đầy tính thuyết phục, tạo ra vỏ bọc hợp pháp nhằm đánh lừa nạn nhân.
Trong thế giới tài sản số, một phút lơ là có thể phải trả giá đắt. Không giống như hệ thống tài chính truyền thống, các giao dịch blockchain gần như không thể hoàn tác. Một khi tài sản bị đánh cắp, khả năng lấy lại là vô cùng mong manh. Đặc biệt, nếu để lộ khóa cá nhân hoặc cụm từ khôi phục ví – những thông tin bảo mật quan trọng nhất, đồng nghĩa với việc mất toàn bộ tài sản mà không có bất kỳ cách nào lấy lại được.
Việt Nam cần xây dựng hành lang pháp lý mạnh mẽ
Theo số liệu từ Bộ phận Nghiên cứu và Phát triển của Hiệp hội Blockchain Việt Nam (VBA), dựa trên báo cáo của Chainalysis và Immunefi, thế giới đã ghi nhận 657 vụ tấn công vào các sàn giao dịch tiền điện tử, gây tổn thất tổng cộng 12,8 tỷ USD trong giai đoạn từ năm 2020 đến ngày 25/2/2025.
Từ năm 2020 đến nay, có ba hình thức tấn công chính trong lĩnh vực tiền mã hóa.
Thứ nhất, đánh cắp khóa riêng là một trong những phương thức tấn công nghiêm trọng nhất, chiếm 36% tổng số vụ hack (235 vụ) và gây thiệt hại lên đến 5,6 tỷ USD, tương đương 44% tổng số tài sản bị đánh cắp. Tin tặc thường xâm nhập vào sàn giao dịch tập trung (CEX) hoặc ví cá nhân, chiếm quyền kiểm soát tài sản kỹ thuật số của người dùng. Riêng năm 2024, số tiền thất thoát do hình thức tấn công này đã đạt 1,34 tỷ USD, trong đó có nhiều vụ do nhóm hacker Lazarus (Triều Tiên) thực hiện.
Thứ hai, tấn công cầu nối chuỗi chéo (cross-chain bridge attack) gây thiệt hại khoảng 1,25 tỷ USD từ 79 vụ hack, chiếm 12% tổng số vụ vi phạm bảo mật. Các hacker lợi dụng lỗ hổng trong quy trình chuyển tài sản giữa các blockchain khác nhau, từ đó rút cạn tài sản hoặc thực hiện các giao dịch gian lận.
Thứ ba, phương thức tấn công phổ biến nhất là khai thác lỗ hổng hợp đồng thông minh, chiếm 58% số vụ hack, với tổng thiệt hại lên tới 6,95 tỷ USD. Tội phạm mạng tận dụng các lỗi trong mã lập trình của hợp đồng thông minh để chiếm đoạt tài sản từ các giao thức tài chính phi tập trung (DeFi). Riêng năm 2022, đã có 150 vụ việc xảy ra, gây thiệt hại khoảng 2,4 tỷ USD.
Giải thích về nguyên nhân khiến các hợp đồng thông minh thường xuyên trở thành mục tiêu tấn công, TS. Đỗ Văn Thuật, chuyên gia công nghệ của Hiệp hội Blockchain Việt Nam, thành viên Hội đồng Khoa học Viện ABAII, cho biết mặc dù Blockchain được đánh giá cao về tính bảo mật, nhưng mức độ an toàn của các ứng dụng liên quan đến tiền điện tử vẫn phụ thuộc đáng kể vào nội dung và cách lập trình của hợp đồng thông minh.
Nếu trong hợp đồng có sai sót hoặc lỗ hổng, kẻ xấu có thể lợi dụng để tấn công, gây thất thoát tài sản. Có thể hình dung, hợp đồng thông minh cũng giống như các hợp đồng dân sự hay hợp đồng doanh nghiệp trong đời thực: nếu điều khoản lỏng lẻo hoặc viết sai, rủi ro sẽ rất lớn.
Đi sâu vào khía cạnh kỹ thuật, TS. Đỗ Văn Thuật phân tích rằng giao diện người dùng (UX/UI) của các nền tảng tiền điện tử hiện nay vẫn chủ yếu vận hành trên hệ thống công nghệ truyền thống (Web2), điển hình như các dịch vụ điện toán đám mây.
Trong một số trường hợp, tin tặc đã khai thác lỗ hổng trên máy chủ để cài đặt mã độc vào hệ thống. Những mã độc này được ngụy trang tinh vi, khiến quản trị viên mất cảnh giác và vô tình cấp quyền truy cập cho tin tặc, từ đó tạo điều kiện để chúng thay đổi điều khoản trong hợp đồng thông minh. Hậu quả là tin tặc có thể chiếm quyền kiểm soát và rút tiền điện tử khỏi hệ thống.
Nguồn: VnEconomy
