(FDI Việt Nam) – Tuy đóng vai trò “hệ thần kinh trung ương” của công nghệ AI, các trung tâm dữ liệu đang đối mặt với bài toán lớn về năng lượng. Nhu cầu tiêu thụ điện ngày càng tăng cao khiến tính bền vững trở thành mối quan tâm hàng đầu trong quá trình phát triển và sử dụng các hệ thống then chốt này.
Một phân tích mới đây đã đưa ra dự báo đáng chú ý: các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) có thể chiếm gần một nửa lượng điện tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu ngay vào cuối năm nay. Con số này càng trở nên đáng lo ngại hơn khi Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) từng nhận định rằng, đến cuối thập kỷ này, nhu cầu năng lượng của AI sẽ xấp xỉ tổng lượng điện mà Nhật Bản đang sử dụng hiện nay.
AI ĐANG TIÊU TỐN MỘT LƯỢNG NĂNG LƯỢNG ĐÁNG KỂ
Theo nghiên cứu của Alex de Vries-Gao, người sáng lập trang web bền vững công nghệ Digiconomist, các hệ thống AI đang tiêu thụ lượng năng lượng đáng kể. Phân tích của ông tập trung vào lượng điện tiêu thụ bởi các chip từ Nvidia và Advanced Micro Devices – những sản phẩm chủ lực dùng để huấn luyện và vận hành mô hình AI – cùng với các chip của Broadcom và các công ty khác.
Dựa trên ước tính của IEA rằng các trung tâm dữ liệu toàn cầu (trừ khai thác tiền mã hóa) đã tiêu thụ 415 terawatt giờ (TWh) điện năng vào năm ngoái, De Vries-Gao nhận định AI có thể đã chiếm tới 20% tổng lượng điện này. Ông dự báo đến cuối năm 2025, mức tiêu thụ năng lượng của các hệ thống AI có thể chạm ngưỡng 49% tổng năng lượng trung tâm dữ liệu, tương đương 23 gigawatt (GW) – một con số khổng lồ, gấp đôi lượng điện tiêu thụ của toàn bộ Hà Lan.
CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NHU CẦU NĂNG LƯỢNG
De Vries-Gao cho biết tính toán của ông bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm hiệu suất năng lượng của các trung tâm dữ liệu và lượng điện dùng để làm mát máy chủ xử lý khối lượng công việc AI khổng lồ. Các trung tâm dữ liệu được coi là “hệ thần kinh trung ương” của công nghệ AI, với nhu cầu năng lượng cao khiến tính bền vững trở thành mối quan tâm hàng đầu trong việc phát triển và sử dụng chúng.
Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra rằng một số yếu tố có thể kìm hãm nhu cầu phần cứng AI. Chẳng hạn, việc giảm nhu cầu đối với các ứng dụng như ChatGPT hoặc những hạn chế về địa chính trị, như kiểm soát xuất khẩu chip sang Trung Quốc, có thể ảnh hưởng đến sản xuất phần cứng AI. De Vries-Gao dẫn chứng trường hợp mô hình AI DeepSeek R1, được phát triển với số lượng chip ít hơn nhờ các hạn chế này, cho thấy sự đổi mới có thể giảm chi phí tính toán và năng lượng của AI.
Mặc dù có những tiến bộ về hiệu suất, De Vries-Gao cảnh báo rằng những cải tiến này có thể khuyến khích việc sử dụng AI nhiều hơn, từ đó làm tăng nhu cầu năng lượng. Xu hướng “AI chủ quyền” – khi nhiều quốc gia nỗ lực xây dựng hệ thống AI riêng – cũng có thể làm gia tăng nhu cầu phần cứng.
Ông chỉ ra trường hợp startup trung tâm dữ liệu Crusoe Energy tại Mỹ, đã đảm bảo nguồn năng lượng chạy bằng khí đốt với công suất 4,5 GW cho cơ sở hạ tầng của mình, với OpenAI là một trong những khách hàng tiềm năng thông qua liên doanh Stargate. “Có những dấu hiệu ban đầu cho thấy các trung tâm dữ liệu [Stargate] có thể làm tăng sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch”, De Vries-Gao viết.
OpenAI đã công bố dự án Stargate tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, đánh dấu dự án đầu tiên của họ ngoài Mỹ. Trước đó, Microsoft và Google từng thừa nhận rằng các sáng kiến AI của họ đang gây khó khăn cho việc đạt được các mục tiêu môi trường nội bộ.
VIỆC TIÊU THỤ NĂNG LƯỢNG CỦA AI ĐANG THIẾU MINH BẠCH
De Vries-Gao chỉ ra rằng thông tin về nhu cầu năng lượng của AI ngày càng khan hiếm. Mặc dù Đạo luật AI của Liên minh Châu Âu yêu cầu các công ty công khai mức tiêu thụ điện khi huấn luyện mô hình, nhưng lại không bắt buộc tiết lộ năng lượng sử dụng hàng ngày.
Giáo sư Adam Sobey, giám đốc sứ mệnh bền vững tại Viện Alan Turing của Anh, nhấn mạnh sự cần thiết phải minh bạch hơn về mức tiêu thụ năng lượng của các hệ thống AI. Ông cũng đề cập đến tiềm năng của AI trong việc giúp các ngành công nghiệp phát thải carbon như giao thông và năng lượng trở nên hiệu quả hơn, từ đó có thể bù đắp cho lượng năng lượng tiêu thụ. “Tôi cho rằng chúng ta không cần quá nhiều trường hợp sử dụng AI xuất sắc để bù lại lượng năng lượng tiêu tốn ở phía trước,” Sobey nhận định.
Với tốc độ phát triển hiện tại, nhu cầu năng lượng của AI đang đặt ra những thách thức lớn cho ngành công nghệ và môi trường. Trong khi các cải tiến về hiệu suất và công nghệ có thể giảm thiểu phần nào tác động, xu hướng sử dụng AI ngày càng tăng và sự mở rộng của các trung tâm dữ liệu có thể khiến vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn. Khi AI tiếp tục định hình tương lai công nghệ, việc cân bằng giữa đổi mới và tính bền vững sẽ là một bài toán quan trọng cần giải quyết.
Nguồn: VN Economy
